Ὁ Βωμὸς

image

Ὁ βωμὸς χρησιμεύει γιὰ νὰ λαμβάνει τὶς προσφορὲς ἡ θεότητα, καὶ ἐπειδὴ οἱ προσφορὲς ἦταν μία θεμελιώδης μορφὴ τῆς λατρείας γιὰ τοὺς Ἕλληνες, ὁ βωμὸς ἦταν ἕνα βασικὸ συστατικό της φυσικῆς λατρείας. Ἕνας βωμὸς μπορεῖ, στὴν πραγματικότητα, νὰ χρησιμεύσει ὡς ἡ «λυδία λίθος» γιὰ τὴ θρησκευτικὴ λατρεία, ἂν μία θεότητα εἶχε ἕναν, τότε μποροῦμε νὰ εἴμαστε σίγουροι ὅτι ἡ θεότητα (θεὸς ἤ θεά) λατρευόταν καὶ ἦταν ἕνα μέρος τῆς ἱεροπρακτικῆς τῆς ἑλληνικῆς θρησκείας. Ἂν μία θεότητα δὲν εἶχε ἕνα βωμό, τότε αὐτὴ ἡ θεότητα ἦταν πιθανότατα δημιουργία τῆς λογοτεχνικῆς παράδοσης ἤ τῆς λαϊκῆς τέχνης καὶ ὄχι τῆς θρησκευτικῆς παράδοσης, καὶ δὲν λάμβαναν θυσία, προσευχή, ἢ ἀφιερώματα.

Μερικὰ ἀφιερώματα ὅπως τὰ ἀγαλματίδια τῶν προσωποποιήσεων τῆς Εἰρήνης καὶ τῆς Ἀγαθῆς Τύχης (Καλὴ τύχη) ἔκαναν μετάβαση ἀπὸ λογοτεχνικὲς θεότητες σὲ θρησκευτικὲς περίπου τὸν τέταρτο αἰώνα, καὶ γίνεται γνωστὸ ὅτι ἡ μετάβαση αὐτὴ στὴν Ἀθήνα ἔγινε τὴ στιγμὴ ποὺ ἄρχισαν νὰ κατασκευάζονται βωμοὶ οἱ ὁποίοι ἦταν ἀφιερωμένοι σὲ αὐτὲς τὶς θεότητες.
Μερικοὶ βωμοὶ ἦταν ἁπλοὶ λάκκοι (βόθροι) ἢ μὲ χαμηλοῦ ὑψομέτρου δομὲς μὲ ἀνοίγματα πρὸς τὸ χῶμα (ἐσχάραι) καὶ προορίζονταν γιὰ τὶς χθόνιες θεότητες (πάνω ἤ μέσα στὴ γῆ)
Ὑγρὲς προσφορὲς, ὅπως οἶνος, νερό, γάλα, καὶ μέλι χύνονταν μέσα στὰ ἀνοίγματα. Αὐτοὶ οἱ βωμοὶ ἦταν γιὰ τὶς θεότητες καὶ τὶς θεϊκὲς μορφὲς ποὺ κατοικοῦν στὴ γῆ ἢ κάτω ἀπὸ τὴ γῆ, καί, κατὰ πάσα πιθανότητα, ἐνομίζετο ὅτι οἱ προσφορὲς διέρρεαν κάτω στὴ γῆ, κατευθείαν στοὺς ἀποδέκτες Θεοὺς.

Οἱ προσφορὲς στὶς θεότητες τοῦ Οὐρανοῦ κατευθύνονται πρὸς τὰ πάνω, πρὸς τὸν οὐρανό. Οἱ βωμοὶ αὐτῶν τῶν θεοτήτων ἀπαιτεῖτο νὰ εἶχαν μία ἐπίπεδη ἐπιφάνεια γιὰ νὰ κρατοῦν τὶς προσφορές, εἶχαν μία ποικιλία σχημάτων, συνήθως ὀρθογώνιο, ἀλλὰ καὶ μερικὲς φορὲς τετράγωνο ἢ κυλινδρικό. Οἱ Βωμοὶ κυμαίνονταν πάρα πολὺ στὸ μέγεθος, συχνὰ ταυτίζονταν σὲ ἀναλογία μὲ τὸ μέγεθος τοῦ ἱεροῦ.
Οἱ ἀπλοὶ βωμοὶ ἦταν λίγο ψηλότεροι ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς μέσης, ἕνας συνήθως μαρμάρινος ὀγκόλιθος ἑνὸς τετραγωνικοῦ μέτρου ἢ ἕνας μαρμάρινος κύλινδρος ἐξίσου ὑψηλὸς. Οἱ Μνημειακοὶ βωμοὶ ἦταν συχνὰ χαρακτηριστικὸ πανελλήνιων ἱερῶν.
Ὁ βωμὸς τοῦ Διὸς στὴ Νεμέα, γιὰ παράδειγμα, ἦταν ἕνα ὀρθογώνιο οἰκοδόμημα πάνω ἀπὸ 41,5 μέτρα μῆκος καὶ 2,42 μέτρα πλάτος καὶ αὐτὸς τοῦ Διὸς στὴν Ὀλυμπία ἦταν 38,1 μέτρα περίμετρο στὴ βάση του καὶ 6,7 μέτρα ὕψος.
Τέτοιοι βωμοὶ ἦταν ὅμως ἡ ἐξαίρεση.

Δεδομένου ὅτι οἱ οὑράνιες θεότητες βρίσκονταν στὸν οὐρανό, οἱ βωμοὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι σὲ ἐξωτερικοὺς χώρους καὶ ὄχι μέσα σὲ ἕνα κτίριο ποὺ νὰ καλύπτεται ἀπὸ μία στέγη, γιὰ νὰ εἶναι ὁρατὲς οἱ προσφορὲς σὲ αὐτοὺς καὶ οἱ ὁσμὲς τῶν ὁλοκαυτωμάτων νὰ καταφτάνουν σὲ αὐτοὺς ἀμέσως. Οἱ βωμοὶ μέσα στοὺς ναοὺς εἶναι κάτι πολὺ σπάνιο. Τέλος, οἱ βωμοὶ τῶν θεοτήτων τοῦ οὐρανοῦ προσανατολίζονται πρὸς τὰ ἀνατολικά.
Ὁ ἱερέας, ὅπως ἔκανε τὶς προσφορὲς ἢ θυσίες, βρισκόταν στὴ δυτικὴ πλευρὰ τοῦ βωμοῦ. Προσφορὲς σὲ οὐράνιες θεότητες γίνονταν πρὶν ἀπὸ τὸ μεσημέρι, συχνὰ τὰ ξημερώματα, καὶ τὴν στιγμὴ ποὺ γίνονταν ἡ ἱεροπραξία ὁ ἱερέας θὰ ἔπρεπε νὰ παίρνει τὴ θέση του πρὸς τὴν ἀνατολὴ τοῦ ἡλίου.
Σὲ ἄλλες πόλεις χρησιμοποιοῦσαν καὶ ἀσβεστόλιθο γιὰ τοὺς βωμοὺς, ἀλλὰ στὴν Ἀττικὴ, ὑπῆρχε τὸ μάρμαρο ἀπὸ τὸ Πεντελικὸν Ὅρος.
Ὁ βωμὸς εἶχε χαραγμένο τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ, ἔτσι ὥστε οἱ ἐπισκέπτες νὰ γνωρίζουν γιὰ ποιὰ θεότητα προορίζονταν οἱ προσφορὲς καὶ οἱ θυσίες.
Κάθε βωμὸς, μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο , ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχαν “κοινοὶ” βωμοὶ γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν ὅλους τους θεούς, εἶχε τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ ἢ μὲ τὸ ὄνομα μίας συγκεκριμένης ὁμάδας τῶν θεῶν.
Ἂν κάποιος ἤθελε νὰ κάνει μία προσφορὰ γιὰ τὴν Ἀθηνᾶ, θὰ ἔπρεπε νὰ προσφέρει στὸ βωμό της.
Ἄν, ἤθελε, νὰ εἶναι ἡ προσφορὰ του στὸν Ποσειδῶνα, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ γίνει στὸ βωμό του.
Μία προσφορὰ τοῦ Ποσειδῶνα στὸ βωμὸ τῆς Ἀθηνᾶς θὰ γίνει ἀποδεκτὴ ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπηρεάσει καμμιὰ θεότητα.

MIKALSON D. JON

http://www.ucpress.edu/book.php?isbn=9780520210233

EIKONA:Ο ΒΩΜΟΣ ΤΗΣ ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ ΗΓΕΜΟΝΗΣ ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟ ΗΦΑΙΣΤΕΙΟΝ , ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ http://via.lib.harvard.edu/via/deliver/deepcontentItem?recordId=olvwork355343%2CDIV.LIB.FACULTY%3A828082

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...