Ἡ Λατρεία

800px-sacrifice_scene_louvre_g402

Τί εἶναι ἡ λατρεία στὴν ἑλληνικὴ θρησκευτικὴ παράδοση;

Ἡ Ἑλληνικὴ θρησκευτικὴ λατρεία, εἶναι οὐσιαστικὰ οἱ ἱεροπραξίες, οἱ σπονδὲς καὶ οἱ προσφορὲς ἀγαθῶν ποὺ δείχνουν Τιμή πρὸς τὴν θεότητα.
Οἱ λάτρεις ἤθελαν νὰ τιμήσουν τὴ θεότητα γιὰ τὴν δύναμη ποὺ εἶχε καὶ γιὰ ὅλα τὰ καλὰ ἀγαθὰ ποὺ τοὺς προσέφερε.
Οἱ Ἕλληνες θεοὶ ἤθελαν ἀπὸ τοὺς λάτρεις τους «Τιμή» καὶ «Σεβασμό», ὅχι «Ἀγάπη» . Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν Ἱουδαιοχριστιανικὴ παράδοση, ὁ Ἕλληνας Θεός, ἀκόμη καὶ ὁ πατέρας τῶν Θεῶν, ὁ Δίας, δὲν εἶναι «ὁ πατέρας μας», καὶ ἐμεῖς δὲν εἴμαστε «παιδιά του».
Δὲν ἀναμένεται νὰ ἀγαπᾶς μία ἑλληνικὴ θεότητα, ὅπως ἕνα παιδὶ ἀγαπάει τὸν γονέα του.
Εἶναι ἡ «Τιμή» καὶ «Σεβασμὸς» τὸ μόνο ποὺ ἤθελαν οἱ Ἕλληνες Θεοὶ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους.

Ἀλλὰ τί εἴδους «Τιμὴ» ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτή;

Δὲν εἶναι ἡ τιμὴ ποὺ ὀφείλουν τὰ παιδιὰ στοὺς γονεῖς τους, οὔτε ἡ τιμὴ ποὺ ὀφείλει ἕνας δοῦλος στὸν κύριό του.
Οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι εἶχαν δούλους, ἀναλογίζονταν ὅτι ἡ δουλοπρέπεια δὲν ἄξιζε σὲ ἕναν ἐλεύθερο ἄνθρωπο καὶ τυπικὰ αὐτὸ ἦταν χαρακτηριστικὸ τῶν βαρβαρικῶν κοινωνιῶν, ὅπως τῆς Περσικῆς κοινωνίας, οἱ Ἑλληνες δὲν ὑποτάσσονταν ποτὲ καὶ σὲ κανέναν, ἀκόμη καὶ στοὺς ἴδιους τοὺς θεούς τους.

Οἱ Ἕλληνες τιμοῦν τοὺς θεούς τους, ἐπειδὴ αὐτοὶ οἱ Θεοὶ ἔχουν τὴ δύναμη νὰ τοὺς βοηθοῦν, καὶ οἱ Θεοί τοὺς βοηθοῦσαν σὲ θέματα ποὺ οἱ Ἕλληνες πίστευαν ὅτι ἦταν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῶν δυνατοτήτων καὶ ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου τῶν ἄνθρώπων.

Τὰ θέματα σὲ πιὸ γενικὲς γραμμές περιλάμβαναν:
1) τὴν εὐφορία τῶν καλλιεργειῶν, τὴν γονιμότητα τῶν ζώων, καὶ τῶν ἀνθρώπων,
2) τὴν οἰκονομικὴ εὐημερία,
3) τὴν καλὴ ὑγεία, καὶ
4) τὴν ἀσφάλεια στοὺς κινδύνους τοῦ πολέμου τῆς ναυτιλίας.

Ἀρκετοὶ ἦταν οἱ Ἕλληνες θεοὶ ποὺ συνέβαλαν στὴν ἀνθρώπινη ζωὴ σὲ ἕναν ἢ περισσότερους ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς τομεῖς.
Γιὰ παράδειγμα, οἱ τελετὲς τῆς Δήμητρος, κατευθύνονταν πρὸς τὴ γονιμότητα τῶν καλλιεργειῶν καὶ πιθανῶς τὴ βοήθεια πρὸς τὴ γονιμότητα τῶν ζώων καὶ τῶν ἀνθρώπων ἐπίσης.
Ἡ Ἀφροδίτη εἶχε ἐπίσης τὸν δικὸ της ρόλο στὴν ἀνθρώπινη γονιμότητα, ἡ Ἥρα στὸ γάμο. Ὁ Δίας ἔφερνε τὴ βροχὴ ποὺ ἦταν ἀπαραίτητη, ἤ τὴν ἄφθονη συγκομιδή, προωθοῦσε τόσο τὴν γονιμότητα τῶν καλλιεργειῶν ὅσο καὶ τὴν οἰκονομικὴ εὐημερία στὴν γεωργικὴ κοινωνία. Οἱ τεχνίτες στρέφονταν στὸν Ἥφαιστο καὶ στὴν Ἀθηνᾶ γιὰ τὸ ἔργο τους, καὶ οἱ ναυτικοὶ στὸν Ποσειδῶνα.
Γιὰ τὴν καλὴ ὑγεία στὰ μέσα τοῦ -πέμπτου αἰώνα οἱ Ἀθηναῖοι στρέφονταν πρὸς τοὺς τοπικοὺς ἥρωες, τὸν Ἀπόλλωνα, ἐπίσης καὶ σὲ μία λατρεία τῆς Ἀθηνᾶς , τὴν Ὑγεία στὴν Ἀκρόπολη ἤ στὸν Ἀσκληπιὸ.
Εἶχαν ἱδρύσει μεγάλα ἱερὰ καὶ κέντρα θεραπείας γιὰ τὸν Ἀσκληπιὸ στὴν Ἀθήνα καὶ στὸ Πειραιά.
Οἱ Ἀθηναῖοι ἀντιμετώπισαν συχνὰ κινδύνους ἀπὸ τὸν πόλεμο καὶ τὴν ναυτιλία, ἔτσι γιὰ τὸ πρῶτο στράφηκαν στὴν ἔνοπλη προστάτιδά τους, τὴν Ἀθηνᾶ, καὶ γιὰ τὸ δεύτερο στὸν Ποσειδῶνα. Σὲ κάθε ἕναν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς τομεῖς οἱ Ἕλληνες ἀναγνώριζαν τὴ σημασία τῶν προσπαθειῶν τους, ἀλλὰ στὸν κάθε τομέα ὑπῆρχε ἐπίσης καὶ τὸ στοιχεῖο τοῦ ἀνεξέλεγκτου, καὶ ἐκεῖ ἦταν ποὺ ζητοῦσαν τὴν εὔνοια τῶν θεῶν.
Ὅταν πήγαιναν στὸν πόλεμο ἢ ἀπέπλεαν μὲ τὰ πλοῖα τους γιὰ τὸ θυελλῶδες καὶ φουρτουνιασμένο Αἰγαῖο, ἤθελαν οἱ θεοὶ νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι μαζί τους – ἐξ οὐ καὶ οἱ ἐτήσιες γιορτὲς – γιὰ νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ τοὺς βοηθήσουν ἂν χρειαζόταν.

– μὲ χέρια ἀγνὰ κι’ἀμόλυντα κατὰ τὴ δύναμη σου
νὰ θυσιάζεις στοὺς ἀθάνατους θεοὺς καὶ νὰ τοὺς καίεις σφαχτὰ παχιὰ, κι ἄλλοτε μὲ σπονδὲς νὰ τοὺς τιμᾶς τὸ βράδυ καὶ τὸ πρωί ποὺ τ’ἅγιο φῶς σκορπίζεται γιὰ νὰ ‘χουν νοῦ καὶ καρδιὰ εὐνοϊκὴ ἔτσι ποὺ νὰ ἀγοράζεις τῶν ἄλλων τὴν κληρονομιὰ κι ὄχι ἄλλος τὴ δικὴ σου.
ΗΣΙΟΔΟΣ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ 336-341

– ἐγὼ δέ, ὦ Ἀθηναῖοι, δὲν πιστεύω ὅτι οἱ θεοί, ἂν νόμιζαν ὅτι εἶχαν ἀδικηθεῖ ἀπὸ μένα, δὲν θὰ μὲ τιμωροῦσαν, ὅταν μέ εἶχαν μέσα στοὺς μεγαλύτερους κινδύνους. Γιατὶ ποιὸς κίνδυνος εἶναι μεγαλύτερος γιὰ τοὺς ἄνδρες ἀπὸ ὅ, τί νὰ πλέουν στὴ θάλασσα κατὰ τὴ χειμερινὴ περίοδο;
Ὅταν μὲ εἶχαν σὲ αὐτὴ τὴν κατάσταση, ὅταν εἶχαν τὸν ἔλεγχο τῆς ζωῆς καὶ τῆς περιουσίας μου, τότε θὰ μὲ ἔσωζαν; Δὲ θὰ ἦταν σὲ θέση ἀκόμη καὶ νὰ ἀποτρέψουν τὸ σῶμα μου ἀπὸ μιὰ πρέπουσα ταφή;
ΑΝΔΟΚΙΔΗΣ 1.137-138

Ἤθελαν τοὺς θεοὺς ὡς μία ὀμπρέλα προστασίας, κάτω ἀπὸ τὴν ὁποία θὰ μποροῦσαν νὰ ἀσκοῦν τὶς δικές τους ἀνθρώπινες ἱκανότητες. Ἀντιλαμβάνονταν τὴν προστασία τῶν θεῶν, ὅπως οἱ πολίτες ἀντιλαμβάνονταν τὴν προστασία τους ἀπὸ τὸν βασιλιᾶ γιὰ θέματα πέρα ἀπὸ τὸν ἔλεγχό τους, καί, ὅπως ἀκριβῶς οἱ πολίτες σέβονταν καὶ εὐχαριστοῦσαν τὸν βασιλιᾶ γιὰ τὴν παροχὴ βοήθειας σὲ περιόδους ἀνάγκης, ἔτσι καὶ οἱ Ἕλληνες τιμοῦσαν καὶ εὐχαριστοῦσαν τοὺς θεοὺς γιὰ τὴν βοήθεια τους.

Οἱ Ἕλληνες δὲν εἶχαν θεοὺς ποὺ τοὺς θέσπιζαν κώδικες ἀνθρώπινης συμπεριφορᾶς ἢ τοὺς ἐπέβάλαν ὁποιοδήποτε ἄλλο κώδικα. Οἱ Ἕλληνες λάμβαναν τοὺς κανόνες τῆς ἠθικῆς συμπεριφορᾶς καὶ τοὺς κανόνες τοῦ δικαίου μέσω τῆς ποιητικῆς καὶ ἀργότερα μέσω τῆς φιλοσοφίας. Οἱ Ἕλληνες θεοὶ τιμωροῦν περιστασιακὰ τὴν ἀνθρώπινη ἀδικία, ἀλλὰ ὄχι τόσο συχνὰ στὴν καθημερινὴ ζωή ὅσο στὴν ἑλληνικὴ λογοτεχνία, συνήθως τιμωροῦν μόνο ὅταν ἡ ἄδικη συμπεριφορὰ προσκρούει στὴν τιμὴ τῶν θεῶν. Σὲ γενικὲς γραμμές, πάνω στὴν πρακτική τῆς θρησκείας τους, οἱ Ἕλληνες πίστευαν ὅτι οἱ θεοὶ τους ἔδειχναν λίγο ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ἠθικὴ συμπεριφορὰ τῶν θρησκευομένων πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τους Ἕλληνες.

Ἡ Εὐσέβεια ωστόσο, ἀφοροῦσε τοὺς θεοὺς σὲ μεγάλο βαθμό, καὶ εὐσέβεια στὴν ἑλληνικὴ παράδοση εἶναι ἡ προσφορὰ κατάλληλων τιμῶν στοὺς θεοὺς στὶς κατάλληλες περιστάσεις. Ἡ Εὐσέβεια, γιὰ τοὺς Ἕλληνες, δὲν ἦταν ἕνα θέμα συναισθηματικὸ ἀλλὰ ἦταν θέμα Σοφρωσύνης. Ἦταν λογικὸ κάποιος νὰ τιμᾶ κάποιον ἤ κάποιον ἀπὸ τοὺς θεοὺς ποὺ βοηθᾶ μὲ διάφορους τρόπους, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ εὐσέβεια σὲ μεγάλο βαθμὸ ἦταν θέμα τῆς λογικῆς.
Ὁ ἀσεβὴς ἄνθρωπος – αὐτὸς ποὺ δὲν ἐπιστρέφει δηλαδὴ μὲ τιμὲς τὴν βοήθεια – δὲν εἶναι ὅτι τοῦ λείπει ἡ «πίστη» (μία διατύπωση ποὺ οἱ Ἕλληνες δὲν χρησιμοποιοῦν), ἀλλὰ δὲν ἔχει «λόγο».
Ἡ Ἀσέβεια εἶναι ἀνοησία καὶ ἀρκετὰ συχνὰ ταυτίζεται μὲ τὴν «τρέλα». Καὶ γι’αὐτὸ τὸ λόγο οἱ θεοὶ θὰ τιμωρήσουν αὐτὸ τὸ ἄτομο. Πέρα ἀπὸ τοὺς θεοὺς οἱ Ἕλληνες ἦταν αὐστηροὶ καὶ στὴ νομοθεσία περὶ τῆς Ἀσέβειας.

Οἱ Λάτρεις εἶναι εὐσεβεῖς ἄνθρωποι, καὶ ἀποδίδουν τὶς κατάλληλες τιμὲς στοὺς Θεοὺς στὶς κατάλληλες περιπτώσεις. Οἱ περιπτώσεις αὺτὲς ἦταν οἱ ἐτήσιες ἑορτὲς, μία περίοδος προσωπικῆς ἀνάγκης καὶ βαθιᾶς θρησκευτικῆς εὐλάβειας. Οἱ Λάτρεις τῶν θεῶν ἐκφράσουν τὴν τιμή τους, δίνοντας ἀγαθὰ δῶρα στοὺς θεοὺς γιὰ νὰ τοὺς εὐχαριστήσουν γιὰ τὰ ἀγαθὰ δῶρα καὶ τὴ βοήθεια ποὺ τοὺς παρέχει. Θέλουν τοὺς θεοὺς, ἀνὰ πάσα στιγμή, νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι, καὶ ἂν αἰσθάνονται ὅτι οἱ θεοὶ δὲν εἶναι εὐχαριστημένοι τότε καταβάλουν προσπάθειες γιὰ νὰ τοὺς κατευνάσουν καὶ νὰ τοὺς ξαναφέρουν στὴ καλὴ εὔνοιά τους.

– ὅτι ἐὰν κανεὶς ἄνθρωπος ἠξεύρη καὶ νὰ λέγη καὶ νὰ πράττη εὐάρεστα εἰς τοὺς θεοὺς καὶ ὅταν προσεύχεται καὶ ὅταν θυσιάζη, αὐτὰ εἶναι ὁπού λέγω ἐγὼ εὐσεβῆ ἔργα• ὅλα δὲ αὐτοῦ του εἴδους τὰ ἔργα σώζουν καὶ τοὺς ἰδιαιτέρους οἴκους τῶν ἀνθρώπων καὶ τὰς κοινᾶς ὑποθέσεις τῶν πόλεων. Ὅσα δὲ ἔργα εἶναι ἐναντία ἀπὸ τὰ εὐάρεστα, εἶναι ἀσεβῆ, τὰ ὁποία ἴσα-ἴσα καταστρέφουν ἐκ θεμελίων καὶ ἐξαφανίζουν τὰ πάντα.
Εὐθύφρων στὸν Πλάτωνα, Εὐθύφρων 14β

Μὲ τί ὅμως οἱ θεοὶ εἶναι εὐχαριστημένοι;
Οἱ θεοὶ εἶναι εὐχαριστημένοι ὅταν τὰ ἀγαθὰ τοὺς δίδονται πρὸς τιμήν τους.
Ποιὸ ὅμως θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι αὐτὸ τὸ ἀγαθό;
Τὸ ἀγαθὸ θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ εἶναι ἕνας ὕμνος συνθεμένος πρὸς τιμήν τους, ἐξαίροντας τὴ συμβολή τους, τραγουδημένος ἀπὸ μία χορωδία νέων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν στὴν ἑορτὴ τους.
Ἕνας χορὸς μπορεῖ νὰ συνοδεύει τὸν ὕμνο, ἐπίσης καὶ ἄλλοι χοροὶ καὶ διαγωνισμοὶ θὰ μποροῦσαν νὰ γίνουν πρὸς τιμὴν τῶν θεῶν. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀγαθὰ εὐχαριστίες πρὸς τὴ θεότητα.
Οἱ Θεοί, ἐπίσης, εἶναι ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὰ ἀναθήματα, αὐτὴ εἶναι μία ἄλλη μορφὴ εὐχαριστίας, τὰ ἀναθήματα κοσμοῦν τὰ ἱερά τους. Οἱ θεοὶ , ὅπως καὶ ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι, ἱκανοποιοῦνται μὲ τὰ δῶρα ,τὰ δῶρα τῶν τροφίμων καὶ ποτῶν, τὶς σπονδὲς.
Ἕνα ἀκόμα δῶρο πρὸς τοὺς θεοὺς εἶναι καὶ οἱ θυσίες.

Ἡ Θυσία εἶναι οὐσιαστικὰ μία διαδικασία, μία τελετουργία, κατὰ τὴν ὁποία ἕνα μὴ-ἱερὸ ἀντικείμενο δίνεται ὡς δῶρο σὲ μία θεότητα. Εἶναι σὰν μία ἀφιέρωση, ὑπὸ τὴν ἔννοια ὅτι τὸ μὴ-ἱερὸ ἀντικείμενο δίνεται πρὸς τὴ θεότητα καὶ ὡς ἐκ τούτου γίνεται ἱερό, ἀλλὰ συνήθως μία ἀφιερωματικὴ θυσία σημαῖνει τὴν παροχὴ τροφίμων ἢ ποτῶν – γιὰ παράδειγμα, οἱ ἄρτοι, τὰ φροῦτα, τὸ κρέας τῶν ζώων, τὸ γάλα, καὶ ἰδιαίτερα τὸ κρασὶ – ὅλα τὰ τρόφιμα καὶ ποτά, τὰ ὁποῖα οἱ ἴδιοι οἱ Ἕλληνες ἀπολαμβάνουν.
Θὰ πρέπει ἴσως ,νὰ διαχωρίσουμε τὶς προσφορὲς τῶν ἄρτων στὸ βωμό, τῶν φροῦτων, τῶν λαχανικῶν τῶν σπονδῶν τοῦ κρασιοῦ ἤ ἄλλων ποτῶν ἀπὸ αὐτὴ τῆς θυσίας ἑνὸς ζώου.

Ἡ κοινὴ ἀντίληψη ὅτι ἡ ἑλληνικὴ θυσία εἶναι ἁπλῶς μιὰ θανάτωση ζώων γιὰ τοὺς θεοὺς εἶναι λανθασμένη.

Ἡ θανάτωση τοῦ ζώου ἦταν μόνο ἕνα βῆμα, τὸ ὁποῖο ἦταν ἀπαραίτητο στὴν τελετὴ παρουσίασης τοῦ ζώου πρὸς τὸ θεό.
Ὅταν μία ἀγελάδα εἶχε θυσιαστεῖ, πρῶτα ἀπὸ ὅλα εἶχε καθαριστεῖ μὲ νερὸ καὶ ἀρώματα, μετὰ εἶχε διακοσμηθεῖ, ὁδηγηθεῖ στὸ βωμό, ἠμιναρκωθεῖ, θανατωθεῖ, ἀφαιμαχθεῖ, τεμαχιστεῖ, καί, τέλος προσφέρονταν στὴ θεότητα.
Συνήθως μόνο μερικὰ τμήματα τοῦ ζώου προσφέρονταν, καὶ κατὰ μία ἔννοια τὸ κάψιμο καθορισμένων τμημάτων τοῦ ζώου στὸ βωμὸ τῆς θεότητος ἦταν τὸ ἀποκορύφωμα τῆς τελετουργικῆς θυσίας.

Ἄλλα στοιχεῖα αὐτῆς τῆς τελετουργικῆς θυσίας, μετὰ τὴ θανάτωση ἦταν ἡ ἑορτὴ ποὺ ἀκολουθοῦσε.
Ἡ ἑλληνικὴ λέξη Θύειν, σὲ σχέση μὲ τὴν λατινικὴ Fumus, σημαίνει «καπνίζω», δηλαδή κάνω καπνό.
Τὰ καθορισμένα τμήματα τοῦ ζώου, ἤ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις, τὰ ὁλοκαυτώματα, δηλαδὴ, τὸ σύνολο τῶν ζώων «καπνίζονταν» πάνω στὸ βωμό, καὶ ἦταν ἡ κνῖσα ἀπὸ τὴν καύση τοῦ κρέατος ποὺ ἀνυψώνονταν πρὸς τὶς οὐράνιες θεότητες καὶ τὶς εὐχαριστοῦσε.
Σχεδὸν ὅλες οἱ ἑλληνικὲς θυσίες ζώων ἦταν κοινόχρηστες τελετουργίες, ἐκτελοῦνταν μὲ τὴν παρουσία ὅλης τῆς οἰκογένειας, τοῦ χωριοῦ, τῆς πόλεως , τοῦ κράτος, ἢ ἄλλων κοινωνικῶν / πολιτικῶν μονάδων, ἔτσι ὅλα τὰ μέλη αὐτῆς τῆς κοινότητας ἔπαιρναν μέρος στὴ γιορτὴ ποὺ περιλάμβανε τὴ θυσία.
Οἱ ἑλληνικὲς θυσίες ἔτσι, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν τιμὴ πρὸς τὸν θεό, σηματοδοτοῦσαν τὴν ἐνότητα τῆς κοινότητας, τὴν εὐκαιρία γιὰ μία ἐπίσημη ἑορταστικὴ συγκέντρωση καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπαναβεβαίωνε τὴν αἴσθηση τῆς ἀλληλεγγύης.

Οἱ Θυσίες ἦταν, ὅπως καὶ οἱ προσφορές, οἱ σπονδές, τὰ τραγούδια, οἱ χοροὶ , οἱ ὕμνοι, καὶ τὰ ἀναθήματα, δῶρα πρὸς τὶς θεότητες, τὰ δῶρα ποὺ ἔδιναν οἱ ἄνθρωποι γιὰ νὰ ἐκφράσουν τὴν τιμή τους πρὸς τὴ θεότητα σὲ ἀντάλλαγμα γιὰ ὅ, τί ἡ θεότητα τοὺς προσέφερε.
Ἡ θεότητα, μὲ τὴ σειρά της, ἐξέφρασε τὴν ἱκανοποίησή της ἀπὸ αὐτὰ τὰ δῶρα.

-Κάποιος πρέπει νὰ θυσιάσει στοὺς θεοὺς γιὰ τρεῖς σκοπούς: νὰ δώσει τιμή, νὰ δείξει τὴν εὐγνωμοσύνη, ἢ λόγω τῆς ἀνάγκης κάποιου γιὰ τὸ καλό.
Θεόφραστος ,περὶ Εὐσεβείας, ἀπόσπ. 12

Οἱ Ἕλληνες ἐξέφρασαν αὐτὸ τὸ σύμπλεγμα τῶν ἰδεῶν μὲ τὴ λέξη «Χάρις», ἡ χάρις ἀναμενόταν νὰ ἐπιστραφεῖ καὶ ἡ ἀμοιβαία ἀνταλλαγὴ «χάριτων» ἢ «δώρων» ἦταν ἡ καρδιὰ μίας ἐπιτυχημένης σχέσης ἀνθρώπου καὶ θεοῦ. Αὐτὴ ἡ σχέση – μὲ βάση τὶς ἀριστοκρατικὲς καὶ ὄχι ἐμπορικὲς ἀξίες – εἶναι κάτι πιὸ λεπτεπίλεπτο καὶ πιὸ πολύπλοκο ἀπὸ ὅ,τι τὸ «σὲ δίνω ἔτσι ὥστε νὰ μπορεῖς νὰ δώσεις» ποὺ συχνὰ χρησιμοποιεῖται γιὰ νὰ περιγράψει αὐτὸ ποὺ συνεπάγεται.

Οἱ Ἕλληνες θεοὶ δίνουν ἐπιτυχίες στὴ γονιμότητα, τὴν οἰκονομικὴ εὐημερία, τὴν ὑγεία καὶ τὴν ἀσφάλεια. Οἱ ἄνθρωποι δίνουν χάρες (ἐπιστρέφουν ὠς ἀντάλαγμα) στοὺς θεοὺς τὰ ἱερά, τὶς προσφορές, τὶς σπονδές, τὶς θυσίες, τὰ ἀναθήματα, τοὺς ὕμνους καὶ τοὺς χορούς. Οἱ θεοί, μὲ τὴ σειρά τους, «χαίρονται», τὸ χαίρειν ἐτυμολογικὰ σχετίζεται μὲ τὴν «Χάρις», σὲ αὐτὰ τὰ δῶρα τῆς τιμῆς.
Τὰ δῶρα τῶν ἀνθρώπων μπορεῖ νὰ εἶναι, ἐπιπλέον, «κοσμήματα» γιὰ τοὺς θεοὺς καὶ τὰ ἱερά τους, καὶ πολλὰ ἀπὸ τὰ καλλίτερα τῆς ἑλληνικῆς τέχνης, τῆς ἀρχιτεκτονικῆς, τῆς ποίησης εἶναι ἀποτελέσματα τῆς κλίσης τῶν Ἑλλήνων νὰ κάνουν ὄμορφα δῶρα στοὺς θεοὺς τους . Ἐν ὀλίγοις, οἱ ἄνθρωποι προσπαθοῦν, μέσω τῆς λατρείας, νὰ καθιερώσουν καὶ νὰ διατηρήσουν μὲ τὶς θεότητες τους ἀμοιβαία ἐπωφελεῖς σχέσεις μὲ βάση τόσο τὴν Τιμὴ ὅσο καὶ τὴν Χάρη.

– Κι ἐγώ σου κάνω τώρα θέλοντας τὴ χάρη, μ ἄθελά μου
τί ἂπ ὅσα κάτω ἂπ τὸν ἀστρόφωτο τὸν οὐρανὸ βρίσκονται
κι ἂπ ὅσα ὁ γήλιος βλέπει βγαίνοντας θνητῶν ἀνθρώπων κάστρα,
ἄλλο κανένα δὲν ἀγάπησα σὰν τ ἅγιο ἐτοῦτο κάστρο
καὶ σὰν τὸν Πρίαμο τὸν ἀντρόκαρδο μαζὶ μὲ τὸ λαό του
τί ἂπ τὸ βωμό μου τὰ χαρίσματα δὲν ἔλειψαν καθόλου,
ἡ κνίσα κι οἱ σπονδές, τί οἱ ἀθάνατοι δὲ λάχαμε ἄλλη χάρη.
Ὅμηρος, Ἰλιάδα Δ,44 ἕως 49

Ὑπῆρχαν μία σειρὰ ἀπὸ ἐτήσιες ἑορτὲς γιὰ τὶς μεγάλες θεότητες, ὁρισμένες ἀπὸ αὐτὲς εἶχαν διάρκεια ἀρκετῶν ἡμερῶν. Μπορεῖ νὰ διέφεραν σημαντικὰ ὡς πρὸς τὶς λεπτομέρειες καὶ τὴ μορφή ἡ μία ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἀλλὰ τὰ γενικὰ στοιχεῖα ἦταν τὰ ἐξῆς :

1) ἡ πομπή,
2) ὁ ὕμνος πρὸς τὴ θεότητα,
3) ἡ προσευχή,
4) ἡ θυσία,
5)οἱ εἰδικὲς ἐκδηλώσεις, ὅπως οἱ διαγωνισμοὶ ἀνάλογα μὲ τὴν θεότητα
6) ἕνα συμπόσιο γιὰ ὅλους καὶ δεῖπνο ἀπὸ τὸ κρέας τῶν ζώων ποὺ θυσιάζονται.

Jon Mikalson
Φωτογραφία : Οἰνοχόη ποὺ βρίσκεται στὸ Λοῦβρο ἀπεικονίζει ἑλληνικὴ τελετὴ θυσίας

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...