Ὁ Ἄρειος Πάγος

AREOPAGUS― Ἄρει δ’ἔθυον, ἔνθεν ἔστ’ ἐπώνυμος πέτρα πάγος τ’ Ἄρειος•
ΑΙΣΧΥΛΟΣ ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ ΣΤ.693

Ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι ἕνας βράχος κάτω ἀπὸ τὴν Ἀκρόπολη τῆς Ἀθήνας.
Οἱ Ἀθηναῖοι θεωροῦσαν ὅτι στὸ βράχο αὐτὸ συγκεντρώθηκαν οἱ θεοί γιὰ νὰ δικάσουν τὸ θεὸ Ἄρη ποὺ εἶχε φονεύσει ἕναν ἀπὸ τοὺς γιοὺς τοῦ Ποσειδῶνος, τὸν Ἀλιρρόθιο:

― ἀφ’ οὗ δίκη Ἀθήνησιν ἐγένετο Ἄρει καὶ Ποσειδῶνι ὑπὲρ Ἁλιρροθίου τοῦ Ποσειδῶνος, καὶ ὁ τόπος ἐκλήθη
Ἄρειος Πάγος, ἔτη ΧΗΗΠΔΠΙΙΙ, βασιλεύοντος Ἀθηνῶν Κραναοῦ.
IG XII,5 444 , 6a-3αb

Θεωροῦσαν ἀκόμη ὅτι ἐδῶ δικάσθηκε καὶ ὁ Ὀρέστης, ὁ γιὸς τοῦ Ἀγαμέμνονος, ἐπειδὴ φόνευσε τὴ μητέρα του τὴν Κλυταιμνήστρα:

― ἀφ’ οὗ Ὀρέστηι τῶι Ἀγαμέμνονος καὶ τῆι Αἰγίσθου θυγατρὶ Ἠριγόνηι ὑπὲρ Αἰγίσθου καὶ Κλυταιμήστρας φόνου δίκη
ἐγένετο ἐν Ἀρείωι Πάγωι, ἣν Ὀρέστης ἐνίκησεν ἴσων γενομένων τῶν [ψήφων, ἔτη [ΠΗ]ΗΗΗΗΔΔΔΔΙΙΙ, βασιλεύοντος Ἀθηνῶν Δημοφῶντος.
ΕΠΙΓΡΑΦΗ IG XII,5 444 , 41a-26.41b

Ὁ Αἰσχύλος γιὰ τὴ δίκη τοῦ Ὀρέστη στὴν τραγωδία «Εὐμενίδες» βάζει τὴ θεὰ Ἀθηνᾶ νὰ λέει :

― ἐπεὶ δὲ πρᾶγμα δεῦρ’ ἐπέσκηψεν τόδε,
. . . . . .
φόνων δικαστὰς ὁρκίων αἰδουμένους
θεσμόν, τὸν εἰς ἅπαντ’ ἐγὼ θήσω χρόνον.
ὑμεῖς δὲ μαρτύριά τε καὶ τεκμήρια
καλεῖσθ’, ἀρωγὰ τῆς δίκης ὀρθώματα.
κρίνασα δ’ ἀστῶν τῶν ἐμῶν τὰ βέλτατα
ἥξω, διαιρεῖν τοῦτο πρᾶγμ’ ἐτητύμως.
ὅρκων περῶντας μηδὲν ἔκδικον φρεσίν
ΑΙΣΧΥΛΟΣ, ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ στ. 482-489

[ Μὰ ἀφοῦ τὸ πράγμα ἐδῶ κατάληξε νὰ φτάσει,
ἐγὼ θὰ βάλω δικαστὲς ποὺ νὰ δικάζουν φόνους
καὶ τὸ θεσμὸ νὰ σέβονται τῶν ὅρκων,
που `ναὶ γιὰ πάντα. Μαρτυρίες ‘σεῖς
νὰ φέρετε καὶ ἀποδείξεις
ποὺ θὰ βοηθήσουνε τὴ δίκη νὰ στηρίξουν.
Καὶ θὰ ξανάρθω,
ἀφοῦ διαλέξω ἀπ` τοὺς πολίτες
μου, τοὺς πιὸ καλούς, νὰ ξεδιαλύνουν τὴν ὑπόθεση αὐτὴ
σύμφωνα μὲ τὸ δίκιο.
Χωρὶς νὰ παραβαίνουνε τὸν ὅρκο τους,
πιστοὶ στὴ δίκαιη κρίση τους.]

Στὸν Ἄρειο Πάγο λειτουργοῦσε δικαστήριο ἀπὸ τὰ πανὰρχαια χρόνια.
Στὰ χρόνια της βασιλείας, ὁ βασιλιὰς καὶ οἱ πιὸ πλούσιοι ἀπὸ τοὺς Ἀθηναίους πολίτες συνεδρίαζαν στὸν Ἄρειο Πάγο ὡς δικαστὲς γιὰ νὰ δικάσουν ἐκείνους ποὺ κατηγοροῦνταν ὅτι ἔκαναν κάποιο φόνο.
Οἱ πλούσιοι αὐτοὶ δικαστές, οἱ Ἀρεοπαγίτες, ὅταν καταργήθηκε τὸ πολίτευμα τῆς βασιλείας, τὸ -752/1 πῆραν στὰ χέρια τοὺς τὴν ἐξουσία καὶ μαζὶ μὲ τοὺς Ἄρχοντες κυβερνοῦσαν τὴν πόλη τῆς Ἀθήνας. Οἱ Ἀρεοπαγίτες ἀπόκτησαν μεγάλη δύναμη καὶ ἐξουσία αὐτὴ τὴν ἐποχή. Ἀποφάσιζαν γιὰ τὶς περισσότερες καὶ γιὰ τὶς πιὸ σπουδαῖες ὑποθέσεις τοῦ κράτους. Οἱ ἀποφάσεις τοὺς αὐτὲς γίνονταν νόμοι τοῦ κράτους ποὺ ἔπρεπε νὰ τοὺς τηροῦν ὅλοι ὅσοι ζοῦσαν στὴν Ἀθήνα. Εἶχαν τὸ δικαίωμα νὰ τιμωροῦν ἐκείνους ποὺ παραβίαζαν αὐτοὺς τοὺς νόμους μὲ σωματικὲς ποινὲς ἢ μὲ χρηματικὰ πρόστιμα. Ἡ μικρὴ αὐτὴ ὁμάδα τῶν πλουσὶων ἀριστοκρατῶν ἀποτέλεσε τὴν «ἐξ Ἀρείου Πάγου Βουλή».

Μὲ τὴ νομοθεσία τοῦ Σόλωνα, ἀπὸ τὸ -592/1 καὶ μετά, ἡ δύναμη καὶ ἡ ἐξουσία τῆς Βουλῆς τοῦ Ἀρείου Πάγου περιορίσθηκε. Ὁ Σόλωνας κατάργησε τὸ δικαίωμα τῶν Ἀρεοπαγιτῶν νὰ ἐκλέγουν τοὺς Ἄρχοντες τῆς Ἀθήνας καὶ νὰ ἀποφασίζουν γιὰ τὰ σχέδια τῶν ψηφισμάτων ποὺ θὰ συζητοῦσε ἡ ἐκκλησία τοῦ Δήμου. Τὰ σχέδια τῶν ψηφισμάτων τὰ ἑτοίμαζε,τώρα πιά, ἡ Βουλὴ τῶν Τετρακοσίων καὶ οἱ Ἄρχοντες ἐκλέγονταν ἀπὸ τὴν ἐκκλησία τοῦ Δὴμου.
Ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν ἄρεσε καθόλου στοὺς Ἀρεοπαγίτες, ὁ Σόλωνας γιὰ ἀντάλλαγμα ἀνὰθεσε σ’ αὐτοὺς νὰ δικάζουν ὅσους κατηγοροῦνταν γιὰ προδοσία, γιὰ ἀνατροπὴ τοῦ πολιτεὺματος, γιὰ ἱεροσυλία, γιὰ καταστροφὴ δημοσίων κτιρίων καὶ ἐγγράφων, γιὰ ἀπάτη τοῦ λαοῦ καὶ γιὰ δωροδοκία. Φυσικά, ἡ Βουλὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου συνέχισε νὰ ἐλέγχει τοὺς Ἄρχοντες, νὰ εἶναι φύλακας τῶν νόμων καὶ νὰ δικάζει ὑποθέσεις φόνων.
Ἀργότερα ὁ Πεισίστρατος καὶ οἱ γιοὶ τοῦ ( -546 -510) ἀφαίρεσαν ἀπὸ τὴ Βουλὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου ὅλες τὶς πολιτικὲς ἐξουσίες ποὺ εἶχε καὶ τὴν περιόρισαν στὰ παλιὰ δικαστικά της καθήκοντα.
Δίκαζε πιὰ μόνο ὑποθέσεις φόνου.
Ἡ νομοθεσία τοῦ Κλεισθένους (-508) δὲν ἄλλαξε τὶς ἁρμοδιότητες ποὺ ἔδωσε ὁ Σόλωνας στὴ Βουλὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Τὴν ἐξουσία τὴν εἶχε ἡ ἐκκλησία τοῦ Δήμου. Ἀπὸ τὸ -479 καὶ μέχρι τὸ -462 ἡ Βουλή του Ἀρείου Πάγου κατάφερε νὰ κυβερνήσει καὶ πάλι τὸ κράτος τῆς Ἀθήνας. Αὐτὸ ἔγινε γιατί, πρὶν τὴ ναυμαχία της Σαλαμίνας, οἱ Ἀρεοπαγίτες ἔδωσαν ἀπὸ τὸ ταμεῖο τῆς Βουλῆς τους ὀκτὼ δραχμὲς σὲ κάθε Ἀθηναῖο πολίτη ὡς οἰκονομικὴ ἐνίσχυση. Μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο οἱ ἀριστοκράτες ἀπόκτησαν τὴν παλιά τους δύναμη.
Ὅμως, τὸ 462 π.Χ οἱ δημοκρατικοὶ πολίτες τῆς Ἀθήνας μὲ ἀρχηγὸ τὸν Ἐφιάλτη ἀποδυνάμωσαν ἐντελῶς τὴ Βουλὴ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὅλες τὶς ἐξουσίες τοῦ κράτους τὶς ἔδωσαν στὴν ἐκκλησία τοῦ Δήμου, στὴ Βουλὴ τῶν Πεντακοσίων καὶ στὸ λαϊκὸ δικαστήριο τῆς Ἠλιαίας.

Οἱ Ἀρεοπαγίτες δίκαζαν, πιά, μόνο ἐγκληματικὲς πράξεις ὅπως φόνους, τραυματισμούς, δηλητηριάσεις, ἐμπρησμούς.
Τιμωροῦσε ὅποιους ξερίζωναν τὰ ἱερὰ ἐλαιόδένδρα καὶ ὅσους φανέρωναν κάποια ἱερὰ κείμενα.
Πολὺ ἀργότερα, τὸ 344 π.Χ, μὲ πρότασή του Δημοσθένους πρὸς τὴν ἐκκλησία τοῦ Δήμου ἡ Βουλή του Ἀρείου Πάγου «ἔλαβε ἀπόλυτη ἐξουσία ἐπὶ ὅλων των Ἀθηναίων, ὥστε νὰ τιμωρεῖ σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους των προγόνων ὁποιονδήποτε παρανομεῖ».

Βιβλιογραφία :
Ἱστορία Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ( Ἐκδοτικὴ Ἀθηνῶν ) Βογανάτσης Κῶν/νὸς
Ἡ Ἀθηναϊκὴ Δημοκρατία ( Μ. Β. Σακελλαρίου ) Δημητρόπουλος Γεωργίου Κῶν/νὸς
Νέα Δομὴ (Ἐγκυκλοπαίδεια ) Δημητρόπουλος Ἰωάννου Κῶν/νὸς
“ Εὐμενίδες “ Αἰσχύλος Καλαρέμας Βασίλειος
Κολιοῦ Μαρία
Κολονιάρη Λουίζα
76o Δημοτικὸ Σχολεῖο Ἀθηνῶν
Τάξη Δ1

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google+. Ἀποσυνδεθῆτε / Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...